جدید به قدیم
به گزارش صبح ساحل، «عبدالرحمن صوفی» ستارهشناس ایرانی بیش از ۱۰۰۰ سال پیش قدیمیترین سند شناختهشده بشریت از کهکشان «آندرومدا»(Andromeda) را در «کتاب ستارههای ثابت» ارائه کرد.به نقل از ناسا، آندرومدا ۸۰۰ سال بعد به سیویکمین جرم در «کاتالوگ سحابیها و خوشههای ستارهای» ارائهشده توسط «چارلز مسیه»(Charles Messier) تبدیل شد. آندرومدا ابتدا یک ابر کوچک و سپس به عنوان یک سحابی شناخته شد و اکنون که به عنوان نزدیکترین کهکشان بزرگ نزدیک ما شناخته میشود، همچنان یک جرم نجومی بنیادین باقی مانده است.این عکس که طی ۲۰۲ ساعت گرفته شده است، نشان میدهد که ما تا چه اندازه در توانایی خود برای مشاهده همسایهمان پیشرفت کردهایم. ابرهای قرمز و آبی پراکنده، عمدتاً هیدروژن و اکسیژن یونیزهشده در پیشزمینه کهکشان راه شیری ما هستند. ابرهای صورتی-قرمز هیدروژن یونیزهشده توسط نور پرانرژی ستارههای جوان، بازوهای مارپیچی غبارآلود کهکشان را نشان میدهند. کهکشانهای M32 و M110 کهکشانهای اقماری هستند که به دور آندرومدای بزرگتر میچرخند.با وجود سابقه طولانی رصد آندرومدا با چشمان غیرمسلح باستانی تا تلسکوپهای مدرن، این کهکشان هنوز اسرار بیشماری را از جمله چگونگی ادغام و تکامل کهکشانها و همچنین ماهیت ماده تاریک که کهکشانها در آن قرار دارند، در خود جای داده است. ستارهشناسان…
به گزارش صبح ساحل، این عکس ترکیبی دنبالهدار «R3 PanSTARRS» و «سحابی شکارچی»(Orion Nebula) را در کنار یکدیگر نشان میدهد.به نقل از ناسا، دنبالهدار که در سمت راست عکس دیده میشود، احتمالاً از «ابر اورت»(Oort Cloud) سرچشمه گرفته؛ به این معنی که این یادگاری قدیمی از منظومه شمسی مربوط به میلیاردها سال پیش است. دنباله یونی درخشان و کشیده آن به رنگ آبی میدرخشد، زیرا گازی که از هسته دنبالهدار فرار میکند، توسط نور خورشید یونیزه میشود.ستارهشناسان به دلایل گوناگونی مجذوب دنبالهدارها هستند. ترکیبات دنبالهدارها مانند کپسولهای زمان دستنخوردهای هستند که اجزای سازنده سیارههای منظومه شمسی را در خود دارند. دنبالهدارها ممکن است آب را به زمین جوان منتقل کرده باشند. رفتار دنبالههای آنها نیز تعامل میان باد خورشیدی و تابش را آشکار میسازد.عکس سحابی شکارچی طی دو شب رصد گرفته شده و دنبالهدار در شب سوم به تصویر کشیده شده است. سحابی شکارچی، نزدیکترین مهد ستارهای به ماست و با حدود دو میلیون سال قدمت، برای ما نسبتاً جدید به شمار میرود. اکنون در فاصله حدود ۱۲۷.۵ میلیون کیلومتری از زمین، با دنبالهدار R3 PanSTARRS که در حال ترک منظومه شمسی است، خداحافظی میکنیم.
به گزارش صبح ساحل، بسیاری از سحابیها و خوشههای ستارهای درخشان در آسمان با نام «شارل مسیه»(Charles Messier) ستارهشناس فرانسوی و فهرست معروف قرن هجدهم او مرتبط هستند.به نقل از ناسا، نام مسیه به دو دهانه بزرگ و قابل توجه روی ماه نیز داده شده است. در دریاوار تیره موسوم به «دریای باروری»(Mare Fecunditatis)، مسیه در سمت چپ و «مسیه ای»(Messier A) در سمت راست به ترتیب دارای ابعاد ۱۵ در هشت و ۱۶ در ۱۱ کیلومتر هستند.شکلهای کشیده این دهانهها ناشی از برخورد یک جرم است که از چپ به راست حرکت کرده و دهانهها را به وجود آورده است. این برخورد کمعمق به شکلگیری دو پرتو روشن از مواد نیز منجر شده که در امتداد سطح به سمت راست رفته است.عکس این دو دهانه که قرار است با عینک قرمز/آبی (قرمز برای چشم چپ) دیده شود، اخیراً از اسکنهای با وضوح بالا از دو عکس به دست آمد که در طول ماموریت «آپولو ۱۱»(Apollo 11) به ماه گرفته شده بودند.
…پرتاب شد، تکیه کرد.مارگوت تورنتون، دانشجوی دکترا در دانشگاه نیو ساوت ولز و نویسنده اصلی این مطالعه که در ماهنامه انجمن سلطنتی نجوم منتشر شده است، میگوید: «بیشتر دانش فعلی ما در مورد سیارات جانبدارانه است، زیرا ما اغلب آسانترین سیارات را برای شناسایی پیدا کردهایم.» او افزود که این روش جدید میتواند به کشف تعداد زیادی از سیارات پنهان، به ویژه آنهایی که از دیدگاه ما کاملاً همتراز نیستند، کمک کند و تعداد واقعی سیارات در جهان را آشکار سازد.از ۱۵۹۰ منظومه ستارهای دوتایی (دو ستاره که به دور یکدیگر میچرخند)، ۲۷ مورد به طور بالقوه حاوی سیارات بودند - فقط ۲٪. اندازه این سیارات کاندید از اندازه نپتون تا سیارهای ده برابر مشتری (بزرگترین سیاره منظومه شمسی) متغیر است. با این حال، دانشمندان هنوز ۱۰۰٪ از وجود آنها مطمئن نیستند و برای تأیید آن به تحقیقات بیشتری نیاز دارند.دکتر بن مونتی، ستارهشناس دانشگاه نیو ساوت ولز، هیجان خود را ابراز کرد و گفت: «این بدان معناست که ممکن است هزاران یا حتی دهها هزار سیاره بالقوه در انتظار کشف باشند.» او افزود: «من از پتانسیل عظیم تعداد سیاراتی که ممکن است از این طریق کشف کنیم، در محیطهایی بسیار متفاوت از منظومه شمسی خودمان، بسیار هیجانزدهام.»
به گزارش صبح ساحل، تا به امروز، تنها حدود ۱۸ سیاره دوگانه که به دور دو ستاره میچرخند، در جهان شناسایی شدهاند و بیش از ۶۰۰۰ سیاره کشف شدهاند که به دور ستارههای تکی میچرخند، مانند زمین به دور خورشید.به نقل از گاردین، اکنون دانشمندان نزدیک به ۳۰ سیاره دیگر را شناسایی کردهاند که فاصله آنها از ۶۵۰ تا ۱۸ هزارسال نوری از زمین متغیر است.دانشیار بن مونتت از دانشگاه نیو ساوث ولز (UNSW)، نویسنده ارشد این مطالعه، میگوید: موارد زیادی در نجوم وجود دارد که چندان ملموس نیستند. اما به لطف صحنه معروف غروب آفتاب تاتوئین در اولین فیلم جنگ ستارگان، شاید بسیاری از افراد تصویری از شکل یک سیاره با ستاره دوگانه داشته باشند و اینکه ایستادن روی سیارهای با دو خورشید به چه معناست.دانشمندان پیش از این سیارات دو ستارهای را از طریق عبور آنها شناسایی کرده بودند. مونته میگوید: وقتی این سیارات از مقابل یک ستاره عبور میکنند، سایهای روی سطح ستاره میاندازد، ما شاهد کاهش روشنایی ستاره هستیم و میتوانیم استنباط کنیم که چیزی در اطراف آن در حال چرخش است.اما این تنها زمانی اتفاق میافتد که سیاره و ستارهاش کاملا با خط دید ما از زمین همتراز باشند. مونته میگوید…
…مدرن از مأموریتهای لندست ۸ و ۹ ناسا تلفیق کرده تا شناسایی پایدار این پهنه آبی راهبردی را مستند کند.علویپناه درباره مستندات این تحقیق، گفت: استفاده از نام «خلیج فارس» دارای پیشینه مستندی به طول تقریبی ۲۶۰۰ سال است. دانشمندان و جغرافیدانان کلاسیک - از جمله آناکسیماندر میلتوسی (حدود ۵۴۶-۶۱۰ پیش از میلاد)، هکاتئوس میلتوسی (حدود ۴۷۳-۵۴۹ پیش از میلاد)، اراتوستنس (حدود ۱۹۴-۲۷۶ پیش از میلاد)، استرابون (۲۴ پیش از میلاد - ۶۳ پس از میلاد) و دیگران، به طور مداوم به پهنه آبی جنوب فلات ایران با نامهایی اشاره کردهاند که معنای دقیق آن معادل «خلیج فارس» است.وی افزود: نسبت معرفی رسمی این عنوان به سنت نقشهکشی به کلودیوس بطلمیوس، ستارهشناس و جغرافیدان شهیر یونانی قرن دوم میلادی (حدود ۱۹۰۰ سال پیش) نسبت داده میشود. بطلمیوس اولین اطلس جامع جهان باستان را شامل ۳۶ نقشه منطقهای به همراه یک نقشه جهان تدوین کرد. در این اطلس، آبهای جنوب ایران به صراحت با عنوان "Persicus Sinus" (خلیج فارس) نامگذاری شده بود. این اصطلاح بعدها استاندارد شد و به زبانهای متعددی از جمله Golfo Persico (ایتالیایی)، Persischer Golf (آلمانی)، Golfe Persique (فرانسوی) و Persian Gulf (انگلیسی) ترجمه شد.استاد دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، گفت: در این مطالعه…
به گزارش صبح ساحل، این عکس ترکیب تصاویری است که ماه، زهره و خوشه پروین را در گرگومیش آسمان جنوب سیسیل در روز ۱۹ آوریل نشان میدهند.به نقل از ناسا، خوشه پروین و ماه از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۹ یک بار در ماه به دلیل قرار گرفتن خوشه پروین در صفحه دایرةالبروج از یکدیگر بازدید میکنند. آوریل ۲۰۲۶ شاهد همسویی دیدار آنها با زهره بود. حدود ۶ ستاره در خوشه پروین معمولاً با چشم غیرمسلح قابل مشاهده هستند.به دلیل قابل مشاهده بودن خوشه پروین در سراسر جهان، افسانههای بسیاری در رابطه با این خوشه در فرهنگهای گوناگون وجود دارد. به عنوان مثال، مردم هادنسونی در آمریکای شمالی میگویند «هفت پسر آن قدر با شوق رقصیدند که به آسمان بلند شدند».ستارهشناسان اخیراً هزاران عضو دیگر خوشه پروین را یافتهاند که نشان میدهد پس از هزاران سال نگاه کردن به این خوشه هنوز چیزهای بیشتری برای یادگیری درباره آن وجود دارد.
…که در صورت فلکی کژدم یا عقرب واقع شده است. ساختار این سحابی، یکی از پیچیدهترین ساختارهایی است که در سحابیهای سیارهنما مشاهده شده است. طیف نوری سحابی پروانه نشان میدهد که ستاره مرکزی آن یکی از داغترین ستارهها در کهکشان است؛ آنچنان که دمای سطح آن بالای ۲۰۰ هزار درجه کلوین بوده که بیانگر این است که اندازه این ستاره باید بسیار بزرگ باشد.مرگ یک ستاره معمولاً مکانی خشن و خصمانه تلقی میشود که مملو از تابش سوزانی است که مولکولهای شکننده را از بین میبرد. با این حال، مشاهدات جدید از تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان میدهد که یخ خشک میتواند در چنین شرایطی زنده بماند.ستارهشناسانی که سحابی چشمنواز پروانه با نام علمی «NGC 6302» را مطالعه میکنند، کربن دیاکسید منجمد (یخ خشک) را که در ساختار غبارآلود آن قرار دارد، شناسایی کردهاند.یخ خشک شکل جامد کربن دیاکسید (CO2) است و علتی که آن را به این نام میخوانند این است که ظاهری مانند یخ دارد، اما از خود هیچ رطوبتی بر جای نمیگذارد. این ماده ذوب نمیشود بلکه تصعید شده یعنی با افزایش دما از فاز جامد مستقیماً به فاز بخار میرود. در اثر این پدیده، دود سفیدی ایجاد میشود که برای شبیهسازی مه…
به گزارش صبح ساحل، بعضی از سحابیها به قدر کافی درخشان هستند که اگر بدانید چگونه به کهکشانها نگاه کنید، میتوانید سحابیها را در آنها ببینید.به نقل از ناسا، ابرهای هیدروژن و اکسیژن نور را در رنگهای بسیار خاصی ساطع میکنند و ستارهشناسان و عکاسان نجومی با جداسازی آنها میتوانند ساختارهایی را آشکار کنند که در غیر این صورت بسیار کمنور و غیر قابل مشاهده خواهند بود.این نوردهی عمیق ۵۰ ساعته، هیدروژن درخشان را به رنگ قرمز و اکسیژن را به رنگ آبی در سراسر کهکشان «انجیسی ۵۵»(NGC 55) که تقریباً از لبه دیده میشود، برجسته میکند.انجیسی ۵۵ که با نام «کهکشان رشته مروارید»(String of Pearls Galaxy) نیز شناخته میشود، اغلب با «ابر ماژلانی بزرگ»(Large Magellanic Cloud) مورد مقایسه قرار میگیرد؛ اگرچه انجیسی ۵۵ در فاصله بسیار دورتری -حدود ۶.۵ میلیون سال نوری- قرار دارد.عکس بهدستآمده، مجموعهای از سحابیهای گسیلشی را در داخل و گاهی اوقات بالای قرص غبارآلود کهکشان آشکار میکند و نگاه دقیقی را به مناطق دوردست تشکیل ستاره ارائه میدهد.
…مشخص شد این غول گازی دارای دو دنباله است که در جهتهای گوناگون امتداد یافتهاند. این دنبالهها از مولکولهای هلیوم تشکیل شدهاند.به نقل از یونیورس اسپیس تک، دانشمندان برای اولین بار نظارت مداوم بر نشت جوی سیاره را در طول یک مدار کامل به دور ستاره آن انجام دادند و دریافتند غول گازی WASP-121b نه توسط یک دنباله، بلکه توسط دو دنباله بزرگ هلیوم احاطه شده است که بیش از نیمی از فاصله دور ستاره امتداد دارند.این کشف توسط ستارهشناسان «موسسه تحقیقات سیارههای فراخورشیدی تروتیر»(IREx) در «دانشگاه مونترآل»(UdeM) کانادا و گروه نجوم «دانشگاه ژنو»(University of Geneva) سوئیس با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب و دستگاه «NIRISS» آن انجام شد.این رصد که به سرپرستی دکتر «رومن آلارت»(Romain Allart) از دانشگاه مونترآل انجام شد، دقیقترین دیدگاه تا به امروز از یک سیاره فراخورشیدی را ارائه میدهد که در حال از دست دادن جو خود است. این فرآیند با گذشت زمان میتواند شکل سیارهها را به طور چشمگیری تغییر دهد.سیاره WASP-121b از سیارههایی است که ستارهشناسان آنها را «مشتری فوقالعاده داغ» می نامند. مشتری داغ یک سیاره گازی غولپیکر است و آن قدر نزدیک به ستاره خود میچرخد که یک سال…
